Ceviz
fidanı yetiştiriciliği için izlenecek en iyi metot, yabani cevizlerin
tohumlarından elde edilecek çöğürlerin standart çeşitlerle aşılanması
şeklindedir.
Aşılı
ceviz fidanı üretiminde standart çeşitler kadar aşı yapılacak anacın seçimi de
önemlidir. Anaç, kuvvetli bir kök yapısına sahip olmalı ve hızlı gelişme
göstermeli, verimli olmalı ve her sene meyve vermelidir. Antraknoz (Karaleke),
Ceviz yanığı (Xanthomonas juglandis) gibi mantari ve bakteriyel hastalıklara
dayanıklı olmalıdır.
Tohum
- Anaç Seçimi
Ceviz
fidan üretimi için kullanılacak tohumlar, ceviz ağaçlarından toplanmaktadır.
Tohumluk cevizler aşağıdaki özellikleri taşımalıdır:
·Homojen
irilikte ve meyve ağırlığı en az 10-12 gram olmalı,
·Sağlam,
içi dolgun, yağ oranı yüksek, sap çukuru dar olmalı,
·Yüksek
çimlenme özelliğinde (% 80'in üzerinde) olmalıdır.
Cevizler
hasattan sonra doğrudan güneş almayan, gölge, havadar ve rutubetsiz yerlerde
muhafaza edilmelidir. Tohumluk cevizlerin istenilen sürgün vermesi için
tohumlar, 80-90 gün +4°C' de soğuk depoda tutulmalı veya ekim zamanına kadar bu
şartlara uygun olan yerlerde saklanmalıdır.
Ceviz
Tohumlarının Ekimi
Ceviz
tohumların dikiminde iki noktaya dikkat etmek gerekmektedir:
a.
Tohum dikilecek derinlik
b.
Tohum dikim şekli.
En
ideal dikim derinliği 5-10 cm. arasında, en ideal dikim şekli ise , yanak kısımları yanlara, yapışma yeri (damar kısmı) toprağa
gelecek şekilde dizilerek ekilmesidir. Kumlu
topraklarda derin, killi ve ağır topraklarda yüzeysel dikim
uygulanır.
Şekil
1 . Ceviz tohum ekimi.
Şekil 2. Ceviz çöğürleri
Cevizlerde
Uygulanan Aşı Metotları
Meyve
ağaçlarının çoğaltılması ve geliştirilmesi için kullanılan metotlardan biri de
aşıdır. Gerek çöğürün ve gerek aşı kaleminin kabuk kalınlığının aynı olması,
yani aynı yılın sürgünü olması, aşı tutma oranını artırır ve aynı yılda aşı
yapılabilir.
Kullanılan
aşı yöntemleri ise;
1.Yama
Göz Aşısı,
2.Omega
Aşısı,
3.Dilcikli
Aşı,
4.Yarma
Kalem Aşısı,
1.
Yama Göz Aşısı :Bu
aşıda aşıya başlama zamanı, çöğürün kabuk verip vermediğinin kontrolü ile
anlaşılır. Çöğürler aşıya gelmiş ise, aşıdan bir hafta önce sulanmalı, sulamadan
1-2 gün sonra da çöğürlerin yaprakları temizlenerek uç alınmalı ve 2-3 yaprak
(soluk dalı) bırakılmalıdır. Aşıda en önemli husus; aşı kalemlerin günlük olarak
kesilip kullanılmasıdır. Kullanılan aşı kalemleri ne kadar pişkin ve dolgun
olursa, aşı tutma oranı da o derece yüksek olur. Aşı kalemlerinin uç kısmında
oluşan gözlerden, zorunlu olmadıkça göz alınmamalıdır. Aşı, çift ağızlı özel aşı
bıçağı ile yapılır. Aşı kalemi ile kullanılan çöğür, aynı yılın sürgünü
olmalıdır. Aşı yapıldıktan üç hafta sonra aşılar kontrol edilmeli ve aşı bağı
çözülmelidir.
2.
Omega Aşısı :
Omega kalem aşısında da önemli olan, yama göz aşısı uygulanan ve sonuç
alınamayan 1-2 yaşlı çöğürlerin araziden sökülerek, aşılanması ve sıcaklık
kontrolü yapılan kapalı bir alanda muhafaza edilmesidir.
3.
Dilcikli Aşı
:
Bu aşı çöğür ile kalemin yaşları farklı, fakat çapları birbirine eşit olması
durumunda uygulanır. Özellikle yazın yapılan yama göz aşılarında, aşı tutmayan
çöğürlere ikinci yılın ilkbaharında dilcikli aşı uygulanabilir. Kalem ve çöğürün
aynı kalınlıkta olması gerekir.
4.Yarma
Kalem Aşısı :
Yaz
döneminde tutmayan bir yaşındaki çöğürlerle birlikte, 5 yaşındaki yabani
ağaçlara dahi bu aşılar uygulanabilir. Çöğürlerle birlikte, 5 yaşındaki yabani
ağaçlara dahi bu aşılar uygulanabilir. En önemli konu, ilkbahar döneminde
yapılacak aşılarda yabanilerin (çöğür) tepesini aşıdan önce fidanın kalınlığına
bağlı olarak, toprak seviyesinden 20-30 cm. yukarıdan kesilmesidir. Bu işlemden
sonra özsuyun akıtılması için 7-10 gün beklenmeli ve sonra aşı yapılmalıdır.
Şekil
: Yarma aşı
BAHÇE
TESİSİ
Bahçe
kurulmasında ilk adım dikilecek çeşitlerin belirlenmesidir. Çeşit belirlemede
önemli konulardan birisi, cevizin çiçek yapısı ve buna bağlı olarak yeterli
tozlanmayı sağlayacak özellik göstermesidir. Bahçe kurulacak yerin yaz ve kış
sıcaklıkları önem taşır. Çünkü çeşidin soğuklama ihtiyacına göre yer seçilmezse
bitkinin gelişmesinde, çiçeklenme ve meyve veriminde düşüşler olur.Cevizlerin
çiçek açma dönemindeki soğuklar çok önemlidir.
Cevizler
genellikle gelişme durumu ve uzun ömrü dikkate alınarak 10x10 m, 11x12 m
aralıkla dikilmesi önerilmektedir.
Fidan
Dikimi
Fidan
dikimi ve dikim aralığı toprak yapısına bağlı olarak değişiklik gösterir.Dikim
aralığı zayıf topraklarda 10X10 m. ; kuvvetli, taban yerlerde 12-14 m. olarak
ayarlanmalıdır.Çukurlar ise en az 80 cm derinlik, 70 cm genişlik veya 60 cm
derinlik, 50 cm genişlik olacak şekilde açılmalıdır. Çukur açılırken üst
toprağın bir tarafa ve alt toprağın ayrı bir tarafa çıkarılmasına dikkat
edilmelidir. Dikim çukurunun dip kısmına kök gübresi (250 g Triple Süper Fosfat
ve 250 g Potasyum Sülfat) karıştırılarak konulmalıdır. Fidanın aşı noktası
toprak seviyesinin üzerinde kalacak şekilde dikim yapılmalıdır. Fidan dikimi
yapılan yerde hakim rüzgarın estiği yönde fidanların diplerine herek dikilir ve
iple bağlanır.
Dikim
zamanı kırılan kökler kesilmeli ve fidanın aşı bölgesi topraktan yaklaşık 20 cm.
yukarıda kalacak şekilde dikimi yapılmalıdır.Dikilen fidanlarda fidanın
şekillenmesi için tepe vurması yapılır.Dikilen fidanların gövdesini güneş
yanığından korumak için 1:1 oranında plastik beyaz renkli boya : su karışımı ile
fidan gövdeleri boyanmalıdır.Dikimden sonra mutlaka can suyu
verilmelidir.
Yeni
tesis edilen bahçelerde aşı ile üretilmiş fidanlar kullanılmakta ve bu fidanlar
daha erken (yaklaşık 4-5 yaşlarında) meyveye yatmaktadır.
Sonbaharda
ağaç yapraklarının dökümünden itibaren ilkbaharda bitkiye su yürüyünceye kadar
fidan dikilebilir. Kışları ılıman ve çok sert olmamak şartıyla, kurak bölgelerde
sonbahar dikimi daha iyi olur.
Şekil
: Fidan Çukurlarının Hazırlanması.
Ceviz
Bahçelerinin Yıllık Bakım İşleri :
Sulama
:Yıllık sulama suyu
ihtiyacı yağışlarla birlikte 1200- 1350 mm civarındadır. Sulama periyodu geç
ilkbahardan başlayıp hasat sonuna kadar devam eder. Geç sonbahar veya kış
sulamaları çok kurak yıllarda veya toplam yağışın çok düşük olduğu yerlerde
zorunlu olabilir. Toprakta gözlenen su sıkıntısı cevizlerde meyve
iriliği ve meyve kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Tecrübeler ceviz
yetiştiriciliğinde yüksek kaliteli iç ceviz üretiminin temelinde en önemli
faktörlerin başında sulamanın geldiğini göstermektedir.
Gübreleme : Bahçe
tesis edilmeden önce toprak analizleri ile besin maddesi kapsamı öğrenilmeli ve
eksikliği tespit edilen besin maddeleri tamamlanmalıdır. Çünkü bitki besin
maddeleri eksikliği, büyüme ve gelişmenin bir aşamasında duraklamaya neden
olabilir. Yüksek kireç miktarı, bazı elementlerin alımını engellemektedir.
Örneğin kireçli toprakta demir eksikliği oldukça yaygındır. Ceviz bahçelerinde yapılacak bir gübreleme
programında, mutlaka yaprak ve toprak analizleri yapılmalıdır.
Dikimden
önce yalnız fosfor ve potasyumlu gübre uygulanır. Dikimde azotlu gübreleme
yapılmaz.
Şayet
toprak analizi yapılmamışsa önerilen gübre miktarı aşağıdaki çizelgedeki
gibidir.
Gübre
Çeşidi
Gübre
Miktarı
Verilecek
Zaman
Azot
Yok
Dikim
Zamanı
Amonyum sülfat veya
Amonyum nitrat
100 Gr/ ağaç
(Ağacın her yılı
için)
ph
göre
Triple süper
fosfat
10-50
Kg/dekar
Dikim
Öncesi
Potasyum
sülfat
10-40
kg/dekar
Dikim
Öncesi
Triple süper
fosfat
10-30
kg/dekar
Dikim
Sonrası
Potasyum
sülfat
15-45
kg/dekar
Dikim
Sonrası
Budama
:
Ceviz fazla oranda budama gerektirmeyen bir meyve türü olup, ilk fidanlar
dikimde istenilen taç sistemini oluşturmak için sağlam 5-12 göz üzerinden
budanırlar.İlk yılın kış budamasında doruk dal 180 cm.’den kesilir.Ayrıca doruk
dalın tepe kısmına yakın boyunlu gözler koparılır.Seçilen ilk ana dalın
altındaki kuvvetli sürgünlerde uç alma yapılır.İleriki yıllarda verimi artırmak
amacıyla taç içerisini sıklaştıran fazla kalınlaşmamış dallar dipten, taç
yüzeyini oluşturan dallar ise 2-3 yıllık dal seviyelerinden budanarak seyreltme
yapılır.Yaklaşık ağaç başına verim 120-150 kg.’dır.
Hasat
ve Sonrası
Cevizde
hasat zamanını belirleyen en belirgin özellik, yeşil kabuğunun (yaklaşık kabuğun
1/3’ünün) çatlamasıdır. İdeal hasat, dallarda silkeleme şeklinde yapılanıdır.
Kesinlikle sopa, sırık vb. kullanılmamalıdır. Hasat edilen cevizlerin yeşil
kabukları hemen temizlenir ve havalı bir yerde örtüler üzerine serilerek
kurutulur.Böylece cevizde kalitede bir kayıp olmaz.Tohumluk için ayrılan
cevizler ise güneş almayan, havalı ve gölge bir yerde dikim tarihine kadar
muhafaza edilmeli, kesinlikle fırında kurutulmamalıdır.
Hastalık
Ve Zaralıları: En
çok görülen hastalık ve zararlıları Karaleke (Ceviz yanıklığı), Antraknoz
(Mantar hastalığı) ve Ceviz iç kurdudur.
BİZOSMANLIYIZ-BANNER
